Jak rozmawiać z dzieckiem o koronawirusie? Co mówić, a czego unikać?

„Czy zachoruję?”, „Dlaczego nie mogę chodzić do szkoły?”, „Czy babcia umrze?”. Coraz częściej musimy  zmierzyć się z tymi pytaniami i podjąć temat pandemii koronawirusa. Niektóre rozmowy już przeprowadziliśmy z dziećmi inne jeszcze przed nami.

Najważniejsze, by  nie zaprzeczać uczuciom dziecka oraz swoim, zauważajmy je i zaopiekuj się nimi.

Nauczyliśmy się częściowo żyć w nowej rzeczywistości, nauczanie zdalne, zamknięte restauracje, galerie handlowe, chodzenie w maseczkach. Codzienne informacje o rosnącej liczbie pacjentów, wyliczenia, dane i niepewność co przyniesie kolejny tydzień. Mimo, że radzimy sobie coraz lepiej z tą sytuacją, nie możemy zapomnieć, że nadal może to być dla dziecka trudne i niezrozumiałe. Nam dorosłym trudno jest zrozumieć zaistniałą sytuację, a dla dzieci jest to całkowicie nowy świat, z którym mogą nie potrafić sobie poradzić. Zadaniem rodziców jest objaśnienie im tego, co właśnie dzieje się na świecie.  

Tylko jak to zrobić, by nie narażać dzieci na zbędny stres i przerażenie?

Wiele zależy od tego, jak dziecko reaguje na obecną sytuację: czy jest podekscytowane, zainteresowane, może nawet cieszy się, że nie chodzi do szkoły, czy raczej źle znosi konieczną zmianę, wyraża niepokój, a może złość i bunt. Dziecko może nie zadawać już pytań, może nam się wydawać, że zrozumiało to co się dzieje wokół. Jako rodzice obserwujmy dziecko i upewnijmy się, że wie gdzie może zwrócić się o pomoc gdy jest mu trudno.

1. Przyglądaj się emocjom dziecka i swoim

Przede wszystkim należy pamiętać, że strach w obliczu nowej sytuacji jest jak najbardziej uzasadniony i wymaga zaopiekowania się nim. Dopytuj, nazywaj, dawaj poczucie, że jesteście w tym razem.

Sprawdź, czy sam/a nie wprowadzasz zbyt nerwowej sytuacji, śledząc bez ustanku serwisy informacyjne i dyskutując tylko na jeden temat.

 Nie zmuszaj dziecka do opowiadania o swoich emocjach, jeśli nie jest chętne ani zainteresowane – odpuść.

2. Przygotuj kilka rzetelnych faktów

Wiedza da Ci poczucie kontroli nad sytuacją i pozwoli zachować fason. Wystarczą 3-4 fakty, by w sposób opanowany opowiedzieć o koronawirusie. Dzieci potrzebują stałości i pewności, że rodzic jest dla niego wsparciem.

– Mów w prosty sposób, rzeczowo i konkretnie. Trzymaj się faktów.

„Covid-19 jest chorobą układu oddechowego wywołaną przez nowy koronawirus. Zazwyczaj zaczyna się od wysokiej gorączki, później pojawia się suchy kaszel i duszności. Niektórzy pacjenci wymagają leczenia szpitalnego. Najprawdopodobniej wirus rozprzestrzenia się drogą kropelkową, gdy zarażona osoba w naszym otoczeniu kaszle lub kicha”.

3. Przygotuj się na konfrontacje z plotkami i mitami

„Bo Kasia powiedziała, że…” . Wytłumacz, czym jest dezinformacja w dzisiejszych czasach. Wskaż wiarygodne źródła, takie jak oficjalna strona WHO.

4. Bądź spokojny, łagodny i opanowany

Ton wypowiedzi jest bardzo ważny podczas omawiania tak trudnego zagadnienia. Nie denerwuj się pytaniami w stylu „Czy wszyscy umrzemy?”, odpowiadaj spokojnie.

Używaj prostego języka. Możesz mówić z łagodnym uśmiechem, co ociepli głos. Dodaj do tego lekki dotyk, który doda otuchy – To sprawia, że dzieci nie wpadają w „egzystencjalną otchłań”, której nie muszą doświadczać, a z pewnością dopóki nie skończą przynajmniej 13 lat. „Zapewnij swoje dziecko, że ty i dziadkowie jesteście silni oraz że będziecie robić wszystko, co w waszej mocy, by utrzymać zdrowie i bezpieczeństwo”.

Kiedy nie znasz odpowiedzi, nie bój się w opanowany sposób przyznać, że nie wiesz. Taka szczerość może wzmacniać więź.

Bądźmy w tych rozmowach spokojni, opanowani i rzeczowi. Jeśli sami jesteśmy kłębkiem nerwów (…), zastanówmy się, kto z naszego otoczenia mógłby taką rozmowę przeprowadzić? Może wujek ratownik, pielęgniarz, ciocia lekarka czy nauczycielka biologii?

5. Zwróć uwagę na to, na co macie wpływ, odróżnij od tego, na co nie macie

Porozmawiaj z dzieckiem o tym, co można kontrolować: o szczególnej higienie osobistej (mycie rąk, stosowanie żeli antybakteryjnych, ograniczenie dotykania twarzy), unikaniu kontaktów, utrzymywaniu dystansu m.in. 1 m.

6. Opracuj wstępny plan działania

Jak często się podkreśla – domowa kwarantanna to nie ferie. Opracuj więc plan dnia, zaproponuj podział czasu na ten związany z zabawą i nauką. Uporządkowanie nowej rzeczywistości i dawka zdrowej dyscypliny, powinny zwiększyć poczucie bezpieczeństwa.

7. Przygotuj propozycje na rozładowanie stresu

Warto mieć w zanadrzu kilka sprawdzonych sposobów na czarne myśli. Wspólne czytanie książek, planszówki, przytulanie. Rozmawiajmy o emocjach, o tym, że te trudne też są w porządku, trzeba tylko znaleźć dla nich przestrzeń, zapewnijmy że jako dorośli mamy na nie sposoby.

(Opracowane na podstawie: https://www.medexpress.pl/uploads/files/20200315-121750-dzieci-koronawirus-poradnik.pdf)